بررسی فنی افت فشار گاز ناشی از مسیرهای غیراستاندارد

بررسی فنی افت فشار گاز ناشی از مسیرهای غیراستاندارد

افت فشار گاز یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در سیستم‌های گازرسانی ساختمان است که مستقیماً بر عملکرد تجهیزات گازسوز، ایمنی ساکنان و بهره‌وری سیستم تأثیر می‌گذارد. در بسیاری از پروژه‌ها، علت اصلی افت فشار گاز نه به ظرفیت شبکه گاز شهری، بلکه به طراحی غیراستاندارد مسیر لوله‌کشی گاز بازمی‌گردد. در این مقاله، افت فشار گاز را از دیدگاه فنی مجموعه گازرسانی در اندیشه بررسی کرده و نقش مسیرهای غیراصولی در بروز این مشکل را تحلیل می‌کنیم.

مفهوم افت فشار گاز در سیستم‌های لوله‌کشی

افت فشار گاز به کاهش فشار گاز در طول مسیر انتقال از نقطه ورودی تا مصرف‌کننده نهایی گفته می‌شود. این افت فشار نتیجه عوامل مختلفی از جمله:

• اصطکاک گاز با دیواره داخلی لوله
• تغییر جهت جریان
• اتصالات متعدد
• افزایش طول مسیر لوله‌کشی

است. اگر افت فشار از حد مجاز فراتر رود، تجهیزات گازسوز مانند پکیج، بخاری و مشعل‌ها با اختلال در عملکرد مواجه می‌شوند.

مسیر غیراستاندارد لوله‌کشی گاز چیست؟

مسیر غیراستاندارد به مسیری گفته می‌شود که در آن اصول مهندسی و الزامات مقررات ملی رعایت نشده باشد. در بسیاری از پروژه‌های گازرسانی در کرج و گازرسانی در شهریار، این مسیرها معمولاً دارای ویژگی‌هایی مانند طول بیش از حد و پیچ‌وخم غیرضروری، استفاده زیاد از زانویی و سه‌راهی، عبور لوله از فضاهای پرخطر یا محدود و عدم رعایت قطر مناسب لوله نسبت به میزان مصرف هستند.:

• طول بیش از حد و پیچ‌وخم غیرضروری
• استفاده زیاد از زانویی و سه‌راهی
• عبور لوله از فضاهای پرخطر یا محدود
• عدم رعایت قطر مناسب لوله نسبت به مصرف

چنین مسیرهایی باعث افزایش تلفات فشار و کاهش راندمان سیستم گازرسانی می‌شوند.

تأثیر طول مسیر بر افت فشار گاز

یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش افت فشار گاز، طول مؤثر مسیر لوله‌کشی است. هرچه طول مسیر افزایش یابد، اصطکاک گاز با دیواره داخلی لوله بیشتر شده و فشار کاهش می‌یابد. در مسیرهای غیراستاندارد که لوله‌کشی به‌صورت غیرمستقیم و طولانی انجام می‌شود، افت فشار به‌صورت تجمعی افزایش پیدا می‌کند.

در طراحی اصولی، تلاش می‌شود مسیر لوله‌کشی گاز کوتاه، مستقیم و با حداقل انحراف اجرا شود تا افت فشار در محدوده مجاز باقی بماند.

نقش اتصالات و تغییر جهت‌ها در افت فشار

زانویی‌ها، سه‌راهی‌ها و سایر اتصالات، از عوامل مهم ایجاد تلفات موضعی فشار هستند. هر تغییر جهت جریان باعث ایجاد آشفتگی در جریان گاز شده و افت فشار را افزایش می‌دهد. در مسیرهای غیراستاندارد:

• تعداد اتصالات بیش از حد نیاز است
• از زانویی‌های تند به‌جای خم‌های استاندارد استفاده می‌شود

این موضوع تأثیر مستقیمی بر افت فشار گاز در شبکه داخلی ساختمان دارد.

قطر نامناسب لوله و افت فشار

انتخاب قطر نامناسب لوله یکی از اشتباهات رایج در مسیرهای غیراستاندارد است. استفاده از لوله با قطر کمتر از مقدار محاسبه‌شده باعث افزایش سرعت جریان گاز و در نتیجه افزایش افت فشار می‌شود. در سیستم‌های گازرسانی در شهریار، قطر لوله باید بر اساس:

• میزان مصرف گاز
• طول مسیر
• تعداد تجهیزات گازسوز

محاسبه و انتخاب شود.

تأثیر مسیرهای غیراستاندارد بر عملکرد تجهیزات گازسوز

افت فشار گاز ناشی از مسیرهای غیراصولی می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند:

• روشن نشدن یا خاموش شدن ناگهانی پکیج
• کاهش راندمان بخاری و مشعل‌ها
• افزایش مصرف سوخت
• استهلاک زودهنگام تجهیزات

در موارد حاد، افت فشار می‌تواند منجر به احتراق ناقص و تولید گازهای خطرناک شود.

بررسی افت فشار از دیدگاه مقررات و استانداردها

راهکارهای فنی برای جلوگیری از افت فشار ناشی از مسیرهای غیراستاندارد

از منظر گازرسانی در اندیشه برای کاهش افت فشار گاز و جلوگیری از مشکلات اجرایی، رعایت نکات زیر ضروری است:

• طراحی مهندسی مسیر لوله‌کشی پیش از اجرا
• کاهش طول مسیر و حذف پیچ‌وخم‌های غیرضروری
• استفاده از قطر مناسب لوله بر اساس محاسبات
• محدود کردن تعداد اتصالات
• اجرای لوله‌کشی مطابق استانداردهای گازرسانی

این اقدامات باعث افزایش پایداری فشار گاز و ایمنی سیستم می‌شود.

در نهایت

بررسی فنی کاهش افت فشار گاز نشان می‌دهد که مسیرهای غیراستاندارد لوله‌کشی یکی از اصلی‌ترین عوامل کاهش فشار گاز در ساختمان هستند. طول زیاد مسیر، اتصالات متعدد، قطر نامناسب لوله و عدم رعایت اصول طراحی، همگی در افزایش افت فشار نقش دارند. در پروژه‌های گازرسانی در کرج ، طراحی اصولی مسیر لوله‌کشی گاز نه‌تنها عملکرد صحیح تجهیزات گازسوز را تضمین می‌کند، بلکه ایمنی، دوام و بهره‌وری سیستم گازرسانی را نیز به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.